คำเมือง ถ้าคนเมืองบ่อู้ แล้วใผจะอู้ ๑

ในจดหมายของ อ.ศรีโหม้ วิชัย ชาวเชียงใหม่คนแรกที่ไปอเมริกา แล้วเขียนจดหมายกลับมาเล่าเรื่องราวต่างๆ ที่ไปพบเจอให้กับพ่อแม่ที่อยู่ทางเชียงใหม่ได้ทราบเรื่องราว ในปีพ.ศ. ๒๔๓๒ ถูกรวบรวมและแปลโดยลุงบุญเสริม สาตราภัย ในชื่อเล่มว่า “ศรีโหม้ คนเชียงใหมีคนแรกที่ไปอเมริกา” ลุงบุญเสริม แปลคำว่า สวัสสดี เป็นคำว่าสวัสดี ตามอย่างคำในภาษาไทย ดังหนังสือฝากใบที่หนึ่ง ว่า “ข้าพเจ้า ศรีโหม้ผู้ลูกสวัสดีคำนับมาเถิงพ่อและแม่ทั้งสองหื้อได้ทราบ” หรือในหนังสือฝากใบที่สี่ ขึ้นต้นว่า “ข้าพเจ้าศรีโหม้ สวัสดีมาเถิงพ่อแม่ได้แจ้ง” เป็นต้น

ᨣᩴᩤ᫹ᨾᩨ᪲ᨳᩢᩣᨤᩫ᫅᫹ᨾᩨ᪲ᨷᩢᩋᩪᩢᩓᩢ᫓᫼ᨹᨧᩢᩋᩪᩢ

คำเมือง ถ้าคนเมืองบ่อู้ แล้วใผจะอู้

.....................................

᫽ᩈᩦᩈ᫓ᩔ᪼ᩦ ᪩ ᩈ᫓ᩔ᪼ᩦ ᪩ ᩈᩣ ᪩ ᫼ᩉ᫓ᩢᩈᩣ

สรีสวัสสดี – สวัสสดี – สา – ไหว้สา

.....................................

สรี อ่านว่า /สะ-หลี/ คือความเป็น สิริ, ศรี ส่วนคำว่า สวัสสดี คือคำว่า สวัสติ ในภาษาสันสกฤต หรือโสตถี ในภาษาบาลี หรือคำว่า สวัสดี ใสภาษาไทยปัจจุบัน แต่ทางล้านนา จะออกเสียงว่า /สฺวัด-สะ-ดี/ อันแปลว่า ความดี ความงาม ความเจริญรุ่งเรือง ใช้เป็นคำอวยพร และมักจะใช้ควบคู่กับคำว่า สรี เป็น สรีสวัสสดี เป็นการใช้ในทางศาสนาก่อน ในการกล่าวขึ้นต้นมานาน 

ในจดหมายของ อ.ศรีโหม้ วิชัย ชาวเชียงใหม่คนแรกที่ไปอเมริกา แล้วเขียนจดหมายกลับมาเล่าเรื่องราวต่างๆ ที่ไปพบเจอให้กับพ่อแม่ที่อยู่ทางเชียงใหม่ได้ทราบเรื่องราว ในปีพ.ศ. ๒๔๓๒ ถูกรวบรวมและแปลโดยลุงบุญเสริม สาตราภัย ในชื่อเล่มว่า “ศรีโหม้ คนเชียงใหมีคนแรกที่ไปอเมริกา” ลุงบุญเสริม แปลคำว่า สวัสสดี เป็นคำว่าสวัสดี ตามอย่างคำในภาษาไทย ดังหนังสือฝากใบที่หนึ่ง ว่า “ข้าพเจ้า ศรีโหม้ผู้ลูกสวัสดีคำนับมาเถิงพ่อและแม่ทั้งสองหื้อได้ทราบ” หรือในหนังสือฝากใบที่สี่ ขึ้นต้นว่า “ข้าพเจ้าศรีโหม้ สวัสดีมาเถิงพ่อแม่ได้แจ้ง” เป็นต้น

ฉะนั้นอ.ศรีโหม้ วิชัย ใช้คำว่า สวัสสดี ในภาษาล้านนา หรือ สวัสดี ในภาษาไทย เป็นการทักทาย หรือขึ้นต้น ก่อนที่ทางราชการจะประกาศใช้คำว่า “สวัสดี” เป็นคำทักทายอย่างเป็นทางการในสมัยจอมพลป. พิบูลสงคราม ปีพ.ศ.๒๔๘๖

และคำว่า “สวัสสดี” หรือ “สรีสวัสสดี” จึงกลายเป็นคำทักทายในลักษณะกลางๆ และทางวิทยุล้านนา FM97.5 MHz. และวิทยุอินเทอร์เน็ตล้านนา www.cm77.com เป็นผู้ที่ใช้คำนี้ในสื่อในช่วงแรกๆ และกระจายไปในกลุ่มสื่อวิทยุในคลื่นต่างๆ และในสื่ออื่นๆ ต่อมา

ส่วนคำว่า “สา” ในที่นี้แปลว่า ไหว้ กราบ หรือยกมือไหว้และเปล่งเสียง สาธุ หรือ สาทุ โดยคำว่า ทุ หรือ ธุ หายไปในลำคอ คำว่า “สา” อาจเป็นคำที่เลื่อนความหมายมาจากคำเดิมว่า “สาธุ” ที่แปลว่า ดีแล้ว จากอาการไหว้พร้อมเปล่งคำว่า สาธุ โดยเสียง /ธุ/ หายไปในคอ เหลือแต่เสียง /สา/ พร้อมกับอากัปกริยาที่ยกมือขึ้นไหว้ ฉะนั้นลักษณะการไหว้จึงเลื่อนไปอยู่ที่คำว่า “สา” จนกลายเป็นคำในภาษาล้านนา ได้ความหมายว่า “ไหว้” ไปโดยปริยาย (โดยการนี้เป็นข้อสัณนิษฐานของผู้เขียน) หรือจะใช้รวมกันในคำซ้อนว่า “ไหว้สา” ก็ได้ 

บางท่านไม่เห็นด้วยที่จะใช้คำว่า “ไหว้สา” โดยอ้างว่า “สา” ในภาษาบาลีเป็นรากศัพท์ที่แปลว่าสุนัข การใช้คำว่าไหว้สา แปลว่า ไหว้สุนัข แต่หากจะไหว้สุนัข คำว่าสาที่เป็นภาษาบาลี มักจะผันแปรไปตามตำแหน่ง พจน์ ลิงค์ และอื่นๆอีกหลายประการ ฉะนั้นจึงจะไม่ได้อยู่ในรูปเดิมของรากศัพท์ ฉะนั้นคำว่าไหว้สาจึงเป็นความหมายที่แปลว่าการกราบ การไหว้ ที่เป็นการไหว้กราบสำหรับบุคคลที่เราให้ความเคารพมากกว่าที่จะใช้คำว่า สวัสสดี เฉยๆ เช่น ใช้กับเจ้านาย ครูบาอาจารย์ ภิกษุสังฆะ ผู้เฒ่าผู้แก่ที่เคารพนับถือ จะไม่ใช้คำว่าไหว้สา กับคนในรุ่นราวคราวเดียวกัน หรืออายุน้อยกว่า๚๛

................................................................

สลุงเงิน: http://www.facebook.com/sahlungngurn

โดย: สลุงเงิน
5 พฤษภาคม 2012 23:52 · 2 ปีที่แล้ว
หมวดหมู่: รชตฯ หิรัญญ์

แสดงความคิดเห็น

ฟังวิทยุออนไลน์

ฟัง CM77 วิทยุอินเตอร์เน็ตล้านนา คลิกที่นี่
Happy Radio
CM77 - แอปพลิเคชันแอนดรอยด์ใน Google Play
CM77 - แอปพลิเคชันบน iOS

ผู้สนับสนุน

ตลาดต้นลำไย ตลาดวิถีวัฒนธรรมล้านนา
วิริยะ โอเคยูสคาร์
TOT 3G
Top North Hotel Chiangmai
Top North Tour
เชียงตุง เมืองแห่ง 3 จอม 7 เชียง 9 หนอง 12 ประตู
Google+
Facebook
Twitter
Youtube
RSS feed