ปราชญ์ล้านนาเผย คนล้านนาไม่มีคําว่า "รดน้ำ ดําหัว"

14 เมษายน 2017 | หมวดหมู่: ข่าวศิลปวัฒนธรรม

"ดำหัว , สระเกล้าดำหัว" ไม่มีคําว่า "รดน้ำ ดําหัว" เหมือนคนในภาคอื่นๆ"สระเกล้า(สะเกล้า) ดำหัว" หลังจากดําหัวพระสงฆ์ในวันพญาวัน(เถลิงศก) เสร็จสิ้นแล้ว ต่อไปก็จะเป็นการดําหัวผู้ใหญ่ที่เป็นชาวบ้าน พ่ออุ๊ยแม่อุ๊ย(ปู่ย่าตายาย)

การดําหัวญาติผู้ใหญ่ลูกหลานร่วมกันไปที่บ้านผู้ใหญ่ช่วยกันอาบน้ำ สระเกล้าดําหัวให้พ่ออุ๊ย แม่อุ๊ย โดยเฉพาะแม่อุ๊ยที่มีเกล้าผมมวย ลูกหลานจะแก้มวยผมท่านออกมาสางหวีสระดําหัวอย่างดีแล้วให้ท่านนุ่งผ้าใหม่มานั่งโดยมีลูกหลานนั่งล้อมวงอยู่ ตัวแทนลูกหลานจะยกเครื่องสักการะบูชา ให้ผู้ใหญ่รับ พร้อมกับขันน้ำขมิ้นส้มป่อย จนหมดเครื่องดําหัว ทางผู้ใหญ่จะให้พรเสร็จแล้ว ท่านจะเอามือชุบน้ําขมิ้นส้มป่อยจนเปียกดีแล้วนํามือขึ้นปาดเช็ดหัวของตนเอง ถือว่าเป็นการดําหัวเสร็จอย่างงดงาม "จะไม่มีการเอาน้ำรดที่มือของผู้ใหญ่" คนล้านนาถือว่าเหมือนการรดน้ำศพ ดังนั้นคําพูดทั่วไปคือการดำหัวเฉยๆ หรือสระเกล้า ดำหัว ไม่มีคําว่า "รดน้ำ ดําหัว" เหมือนคนในภาคอื่นๆ

อาจารย์นิคม พรหมมาเทพย์ ปราชญ์ชาวบ้านล้านนา ต.ดอนแก้ว อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ เปิดเผยในเฟชบุ๊ค Nikhom Phrommathep  ว่า "ความแตกต่างการสระเกล้าดำหัวและรดน้ำดำหัว...สระเกล้าดำหัวเป๋นป๋าเวณีล้านนาเพราะสมัยก่อนญาติลูกหลานจะไปหาผู้ใหญ่พาท่านมาอาบน้ำ ทำการแก้มัดมวยผมออกเพื่อทำการสระเกล้าดำหัวผู้สูงอายุหรือทำความสะอาดร่างกายผู้ใหญ่อย่างแท้จริง นำน้ำอบน้ำหอมมาประพรมผู้เฒ่าสูงอายุให้หมดจดสะอาดให้ร่างกายผู้เฒ่าสดชื่น...หลังจากนั้นจึงนำน้ำขมิ้นส้มป่อยมาขอสุมาคารวะที่ได้ล่วงเกินเอามือไปจับหัวขยี้เส้นผมอาจทำให้ท่านเจ็บปวดบ้างหรือที่ผ่านมาในรอบปีอาจล่วงเกินด้วยกาย วาจา ใจ"

"เมื่อท่านได้รับขันน้ำขมิ้นส้มป่อยแล้วท่านจะเอามือชุบน้ำขมิ้นส้มป่อยนั้นลูบศีรษะตนเอง...พร้อมกับนำเอาดวงดอกชุบน้ำขมิ้นส้มป่อยประพรมศีรษะให้ลูกหลาน ปันพรให้อยู่ดีมีสุข....ด้วยวิธีการนี้ล้านนาเราเรียกกันว่า"สระเกล้าดำหัว" เป็นที่ยอมรับกันสืบทอดมาในล้านนาไทย...เรียกกันว่า"พิธีสระเกล้าดำหัว"..
ส่วนคำว่า"รดน้ำดำหัวนั้น เป็นพิธีกรรมของไทยภาคกลาง...คือการไปดำหัวผู้ใหญ่แล้วผู้ใหญ่แบมือให้ผู้น้อยรดน้ำผ่านมือจึงเรียกกันว่า "รดน้ำดำหัว"ซึ่งไม่มีในล้านนาไทยเพราะ การรดน้ำที่มือคือการรดน้ำศพ"

อาจารย์นิคม ยังกล่าวต่ออีกว่า "เกร็ดความรู้เหล่านี้ต้องทำให้ถูกต้องกับป๋าเวณีที่ดีงามคนล้านนา ป๋าเวณีคือขนบของท้องถิ่นที่ถืิอปฏิบัติกันมาในท้องถิ่นเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง สรุปแล้วป๋าเวณีล้านนาเราเรียกกันว่า"สระเกล้าดำหัว"เจ้า...อย่าเอาน้ำไปรดมือผู้เฒ่าเน้อ หาไม่แล้วจะไปแช่งให้ผู้เฒ่าตายเร็วๆๆๆๆๆยิ่งขึ้นเพราะเราถือว่าการรดน้ำที่มือคือการรดน้ำศพเจ้า"

ด้านศาสตราจารย์ ดร.ธเนศวร์ เจริญเมือง นักวิชาการ อดีตอาจารย์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ Tanet Na Lanna กล่าวว่า "คำว่ารดน้ำดำหัว เปนคำที่ประดิษฐโดย มรว.คึกฤทธิ์ ปราโมช อดีตนายกฯ เพราะคึกฤทธิ์ขึ้นมาอยู่ลำปาง ขุนตาน และสร้างบ้านที่ เชียงใหม่แถวสันผีเสื้อ แกเห็นประเพณีปี๋ใหม่เมืองหลายอย่างที่ภาคกลางไม่มีเพราะภาคกลางรับและชื่นชมเขมรมาก คิดว่าเขมรและตัวเองแน่ "

อาจารย์ธเนศวร์ กล่าวต่ออีกว่า "ภาคกลางไม่มีคำว่าดำหัวครับ เปนภาษาล้านนาคือสระผม คนล้านนาเอาน้ำขมิ้นส้มป่อยไปมอบให้ผู้ใหญ่ในเทศกาลสุมาคารวะและขอพรในปีใหม่เมือง เพื่อให้ผูใหญ่นำไปสระผม คึกฤทธิ์เจ้าบทเจ้ากลอนจึงเอา 2 คำมาต่อกัน เปนรดน้ำดำหัว ภาษาไทยกลางไม่มี จึงว่าตาม คึกฤทธิ์ เพื่อให้ฟังดูเปนคำไทยเก่าแก่ ไทยแท้ เพราะมันคล้องจองกัน จึงติดหูผู้คนได้เร็ว แต่ไทยภาคกลางก้อทำได้เพียงรดน้ำที่มือ แต่ก้อไม่มีดำหัว ก้อเพราะเขาไม่เคยมีจารีตนั้น ก้อเท่านั้นเองนะครับ ง่ายๆ"

๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐

 

ฟังวิทยุออนไลน์

ฟัง CM77 วิทยุอินเตอร์เน็ตล้านนา คลิกที่นี่
Happy Radio
สดจากเชียงใหม่ Chiangmai Live Channel
CM77 - แอปพลิเคชันแอนดรอยด์ใน Google Play
CM77 - แอปพลิเคชันบน iOS