“ชีวะภาพ” ลุยตรวจป่าดอยเวียงผา จี้เอาผิดขบวนการปล่อยเช่าที่ คทช. ปลูกขิง ไร่ละ 7 พันบาท พบพื้นที่บุกรุกกว่า 1,500 ไร่
พร้อมเร่งตรวจสอบปมป่าเชียงใหม่แหว่งกว่า 2 หมื่นไร่ ขณะที่ชาวล่าหู่ 12 หมู่บ้านร้องขอความเป็นธรรม หลังคำสั่งมาตรา 25 คุมพื้นที่กว่า 7,028 ไร่ กระทบคนทำกินดั้งเดิม ไม่กล้าเข้าเก็บเกี่ยวผลผลิต
เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 นายชีวะภาพ ชีวธรรม ประธานคณะกรรมาธิการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม วุฒิสภา พร้อมด้วยนายปธิกร เอี่ยมสะอาด นายอำเภอไชยปราการ และนายมัญญา นาคพณ หัวหน้าอุทยานแห่งชาติดอยเวียงผา นำคณะลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงบริเวณหมู่ที่ 8 บ้านหนองป่าซาง ต.ศรีดงเย็น อ.ไชยปราการ จ.เชียงใหม่ หลังได้รับการร้องเรียนปัญหาการบุกรุกพื้นที่ป่าเพื่อทำการเกษตร ทั้งปลูกข้าวโพด กล้วย และขิง รวมพื้นที่กว่า 1,500 ไร่
จากการลงพื้นที่สำรวจเบื้องต้น เจ้าหน้าที่พบจุดที่ชาวม้งจากบ้านโป่งจ๊อก ต.แม่ทะลบ เข้ามาบุกรุกปลูกขิงตั้งแต่ต้นปี 2569 จำนวน 23 จุด รวมพื้นที่กว่า 220 ไร่
นายชีวะภาพเปิดเผยว่า มีความกังวลอย่างมากเกี่ยวกับปัญหาป่าต้นน้ำที่กำลังถูกทำลาย พร้อมขอบคุณกลุ่มอนุรักษ์ที่ส่งข้อมูลร้องเรียนมายังคณะกรรมาธิการ โดยขณะนี้ปัญหาแบ่งออกเป็น 2 มิติ ได้แก่ กลุ่มคนปลายน้ำที่กังวลเรื่องคุณภาพน้ำและสารเคมีปนเปื้อน และกลุ่มคนบนดอยที่ยังมีปัญหาความคลาดเคลื่อนในการใช้ประโยชน์ที่ดิน
ประเด็นที่ต้องเร่งดำเนินการอย่างเด็ดขาด คือการใช้ประโยชน์พื้นที่เป้าหมายตามโครงการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน (คทช.) ซึ่งรัฐบาลจัดสรรให้ประชาชนอยู่อาศัยและทำกินด้วยตนเอง โดยมีข้อกำหนดห้ามเคลื่อนย้ายสิทธิและห้ามบุกรุกป่าใหม่ แต่กลับพบขบวนการนำที่ดิน คทช. ไปปล่อยเช่าช่วงเพื่อปลูกขิง ในราคาไร่ละ 6,000-7,000 บาท เมื่อปล่อยเช่าแล้ว ผู้ได้รับการจัดสรรที่ดินกลับขยับไปบุกรุกถางป่าแห่งใหม่เพื่อทำกินแทน
นายชีวะภาพกล่าวว่า การเปลี่ยนมือที่ดินลักษณะดังกล่าวเป็นขบวนการที่ต้องเร่งแก้ไข โดยระบุว่าป่าเชียงใหม่หายไปกว่า 20,000 ไร่เมื่อปีที่ผ่านมา พร้อมเรียกร้องให้กรมป่าไม้และหน่วยงาน คทช. เร่งลงพื้นที่ชี้แจงกติกาให้ชัดเจนว่า ที่ดิน คทช. ไม่สามารถนำไปให้เช่าได้ หากฝ่าฝืนจะถูกดำเนินคดี และไม่สามารถไปขอรับการจัดสรรที่ดินของรัฐในพื้นที่อื่นได้อีก โดยหลักการดังกล่าวต้องบังคับใช้เหมือนกันทั่วประเทศ
ทั้งนี้ นายชีวะภาพเตรียมเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดเข้าชี้แจงข้อมูล เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาและนำเสนอต่อภาครัฐ ส่วนประชาชนที่ทำกินอย่างถูกต้องตามหลักเกณฑ์ แต่กำลังหวาดผวาไม่กล้าเข้าไปเก็บเกี่ยวข้าวโพดหรือพืชผลทางการเกษตรนั้น หากตรวจสอบแล้วพบว่าอยู่ในหลักเกณฑ์ที่ถูกต้อง ภาครัฐต้องผ่อนปรนให้เข้าไปทำกินและเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ตามปกติ แต่หากพบว่ามีการนำที่ดินไปปล่อยเช่าหรือเปลี่ยนมือ จะต้องดำเนินการตามกฎหมายอย่างเด็ดขาด
สำหรับความขัดแย้งระหว่างกลุ่มผู้ใช้น้ำด้านล่างที่กังวลเรื่องสารเคมี ยาฆ่าแมลง และสารปนเปื้อน กับกลุ่มประชาชนที่ทำเกษตรกรรมบนพื้นที่สูง นายชีวะภาพระบุว่า ทุกฝ่ายต้องสามารถอยู่ร่วมกันได้ คนต้นน้ำและปลายน้ำต้องเห็นอกเห็นใจกัน โดยเจ้าหน้าที่ต้องเร่งทำความเข้าใจและควบคุมสถานการณ์ให้เรียบร้อย
นายชีวะภาพยังกล่าวถึงผู้ที่ทำไร่ขิงว่า หากพื้นที่เป็นเอกสารสิทธิประเภทโฉนด น.ส.3 หรือ ส.ค.1 การใช้ประโยชน์หรือให้ผู้อื่นเช่าไม่มีปัญหา แต่หากเป็นที่ดิน คทช. จะไม่สามารถให้เช่าหรือเปลี่ยนมือได้ หากฝ่าฝืนจะถูกดำเนินคดีตามกฎหมาย
ชาวล่าหู่ 12 หมู่บ้านร้องขอความเป็นธรรม หลังคำสั่งมาตรา 25 กระทบคนทำกินดั้งเดิม
ก่อนหน้านี้ ในช่วงบ่ายวันเดียวกัน นายชีวะภาพได้นำคณะลงพื้นที่ว่าการอำเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อรับฟังการสรุปและบรรยายสถานการณ์ล่าสุด โดยมีประชาชนทั้งกลุ่มชาติพันธุ์ชาวล่าหู่และกลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านแม่ทะลบมารวมตัวให้กำลังใจ พร้อมยื่นหนังสือร้องเรียนขอความเป็นธรรมและขอให้ช่วยผลักดันการแก้ไขปัญหา
นายสมชาย บูทะ แกนนำกลุ่มชุมชนชาติพันธุ์จำนวน 12 หมู่บ้าน พร้อมด้วยชาวล่าหู่ในพื้นที่ ต.แม่ทะลบ และ ต.ศรีดงเย็น ระบุว่า กำลังได้รับความเดือดร้อนอย่างหนักจากกรณีสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 1 (เชียงใหม่) ประกาศใช้มาตรา 25 สั่งรื้อถอนและควบคุมพื้นที่ทั้งหมดกว่า 7,028 ไร่ เพื่อจัดการแปลงปลูกขิง แต่ส่งผลกระทบต่อประชาชนในลักษณะเหมารวม ทำให้ชาวล่าหู่ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ดั้งเดิมและทำไร่ข้าวกับข้าวโพดอย่างสุจริต ไม่กล้าเข้าไปเก็บเกี่ยวผลผลิต เพราะเกรงว่าจะถูกจับกุมดำเนินคดี
นายสมชายกล่าวว่า ชาวล่าหู่ไม่ได้ขัดข้องที่เจ้าหน้าที่จะรื้อถอนแปลงปลูกขิง เพราะพวกตนไม่ได้เป็นผู้ปลูกขิง แต่สิ่งที่สร้างความเดือดร้อนอย่างหนักคือการควบคุมพื้นที่ทั้งหมด ส่งผลให้ชาวบ้านดั้งเดิมที่ทำไร่ทำสวนอย่างสุจริตไม่สามารถเข้าไปเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ ทั้งที่ข้าวและข้าวโพดสุกงอมพร้อมเก็บเกี่ยวแล้ว
ชาวบ้านจึงรวมตัวกันยื่นหนังสือขอให้ภาครัฐเปิดทางให้สามารถเข้าไปเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ตามปกติ พร้อมเสนอให้มีตัวแทนชาวบ้านเข้าร่วมเป็นกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริง เนื่องจากประชาชนในพื้นที่ทำกินอยู่ในบริเวณดังกล่าวมาตั้งแต่ปี 2485
ส่วนกรณีกลุ่มชาวม้งที่เข้ามาปลูกขิง นายสมชายระบุว่า ส่วนตัวมองว่าเป็นการประกอบอาชีพสุจริต โดยมีครอบครัว เด็กเล็ก และผู้หญิงเข้ามาช่วยกันทำงาน ไม่ใช่กลุ่มทุนจีนหรือนายทุนตามที่ถูกกล่าวหา จึงต้องการให้สังคมพิจารณาเรื่องนี้ด้วยความเป็นธรรม
สำหรับความกังวลของกลุ่มผู้ใช้น้ำเกี่ยวกับสารเคมีและปัญหาดินชะล้างนั้น ที่ผ่านมาเคยอยู่ร่วมกันแบบถ้อยทีถ้อยอาศัยและทำบุญร่วมกันมาโดยตลอด หากมีการพูดคุยหารือกันตั้งแต่ต้น ปัญหาอาจไม่บานปลายจนต้องนำมาตรา 25 มาใช้ ซึ่งส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของประชาชนบนพื้นที่สูงอย่างรุนแรง
ขณะที่ตัวแทนหญิงชาวล่าหู่สะท้อนความเดือดร้อนว่า ขณะนี้ชาวบ้านไม่กล้าขึ้นไปเก็บเกี่ยวพืชผล เพราะกลัวเจ้าหน้าที่ป่าไม้จับกุม ข้าวในไร่เสียหายและเน่าเสีย เมื่อไม่มีผลผลิตก็ไม่มีรายได้ เด็ก ๆ ไม่สามารถไปโรงเรียนได้เพราะไม่มีเงินค่ารถ และบางครอบครัวไม่มีแม้แต่ข้าวกิน จึงวิงวอนให้รัฐบาลเห็นใจและเร่งหาทางช่วยเหลือประชาชนโดยเร็วที่สุด
สั่งแยกแยะพื้นที่ทำกิน ผ่อนปรนคนสุจริต เอาผิดผู้ปล่อยเช่า
ด้านนายชีวะภาพได้สั่งการให้เร่งแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า โดยกำชับให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบพื้นที่แต่ละแปลงอย่างละเอียด หากเป็นพื้นที่ทำกินดั้งเดิมและถูกต้องตามหลักเกณฑ์ ต้องผ่อนปรนให้ประชาชนเข้าไปเก็บเกี่ยวและทำกินได้ ไม่ควรใช้มาตรการเหมารวมทั้งหมด ขณะที่แปลงใดพบการกระทำผิด โดยเฉพาะการนำที่ดินไปปล่อยเช่าหรือเปลี่ยนมือเพื่อปลูกขิง ต้องดำเนินคดีตามกฎหมาย
พร้อมย้ำว่า คนบนพื้นที่สูงและคนปลายน้ำต้องสามารถอยู่ร่วมกันได้ โดยเจ้าหน้าที่ต้องเร่งชี้แจงข้อเท็จจริง ทำความเข้าใจกับทุกฝ่าย และควบคุมสถานการณ์ให้คลี่คลายโดยเร็วที่สุด
